ABD ve İsrail’in saldırılarında yok sayılıyor ve İran’daki kültürel ve tarihi alanlar vuruluyor. Yaşanan saldırıların ardından Birleşmiş Milletlerin (BM) kültür ajansı UNESCO, çatışmanın taraflarına kültürel miras alanlarına dikkat etmeleri uyarısında bulundu.
ABD-İsrail’in, İran’a yönelik saldırılarının başlamasının ardından ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth daha önce “angajman kurallarına uymayacaklarını” açıklayarak, uluslararası hukuku bütünüyle ayaklar altına alacaklarının sinyalini vermişti.
Saraylar ve tarihi camiler ateş altında
ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırılarda, saraylar ve antik bir cami de dahil olmak üzere en az dört kültürel ve tarihi mekân zarar gördü. Bu durum savaşın, İran kimliği ve dünya tarihi açısından önemli miras alanları üzerindeki etkisi konusunda alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Birleşmiş Milletlerin (BM) kültür ajansı UNESCO, çatışmanın taraflarına kültürel miras alanlarına dikkat etmeleri uyarısında bulundu.
UNESCO, Tahran’daki görkemli Kaçar dönemi inşa edilen Gülistan Sarayı ile İsfahan’daki 17’nci yüzyıldan kalma Çehel Sütun Sarayı ile ülkenin en eski büyük camilerinden olan İsfahan Ulu Camisi’nde hasar tespit etti. Ayrıca Hürremabad Vadisi yakınındaki bazı yapılarda da hasar meydana geldi. Bu vadi, milattan önce 63 bin yılına ait insan yerleşimine ve yaşamına dair izler taşıyor.
3 Mart günü Associated Press (AP) muhabirleri tarafından çekilen fotoğraflarda, Gülistan Sarayı’nın aynalı tavanından dökülen kırık camlar, patlayan pencereler ve hasar görmüş süslemeler görülüyordu.
UNESCO çatışan ülkeler ile koordinatları paylaştı
Kültürel ve tarihi alanlara verilen zarar yalnızca İran ile sınırlı kalmadı. UNESCO, İsrail’deki Beyaz Şehir ve Lübnan’daki Sur gibi yerlerde de hasar tespit edildiğini aktardı.
Kurum, askeri eylemlere karşı koruma amacıyla, kültürel ve tarihi miras alanlarının coğrafi koordinatlarının çatışmanın taraflarına “önceden verildiğini” duyurdu. UNESCO’ya göre hasarlara neden olan saldırıların kimden geldiği henüz belirsiz.
ABD “angajman kuralları yok” demişti
Daha önce de Amerikan ordusunun “politik doğruculuk” gibi kavramlarla “artık işi olmadığı” yönünde açıklamalar yapan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth geçen hafta, Amerika’nın savaş yaklaşımında artık “aptal angajman kuralları” olmayacağını söylemişti.
Hegseth’in işaret ettiği angajman kuralları, uluslararası insancıl hukuku temsil ediyor. Bunlar, sadece kültürel mirasın değil, hastanelerin, okulların ve tüm sivil nüfusun korunmasını amaçlıyor. Hatırlanacağı üzere İsrail, savaşın daha henüz başında 28 Şubat Cumartesi günü Minab’da bulunan bir kız okulunu vurmuş ve 168 kişinin ölümüne neden olmuştu.
Zarar gören alanların içinde İran’da yer alan, UNESCO’nun Dünya Mirası Listesi kapsamında özel koruma altında bulunan yaklaşık 30 miras alanı arasında yer alıyor.
ABD yönetimi geçen yıl Temmuz ayında, ülkeyi bazı uluslararası kurumlardan uzaklaştırma politikası kapsamında UNESCO’dan yeniden çekileceğini duyurdu. Karar bu yılın Aralık ayında yürürlüğe girecek.
