Gazze’de hayatta kalma mücadelesi verirken yıllarını kitapları kurtarmaya çalışarak geçirmiş hevesli okuyucu olan Omar Hamad ve İbrahim, İsrail’in yürüttüğü savaş ve soykırımının neredeyse tüm mevcut kütüphaneleri, okulları ve üniversiteleri yok etmesinin ardından Gazze’de bir halk kütüphanesi kurmak için bağış topluyor.
Omar, bağış sayfasında, kitaplara olan ilk aşkını ve çocukken “her ayın sonunda iki ya da üç kitap alabilecek duruma gelene kadar bozuk para biriktirdiğini” yazdı. Omar, 8 Ekim 2023’te tahliye emri aldığında, alabildiği kitapları toplayıp kaçtı. Ancak her tahliyeye zorlandığında koleksiyonu azaldı. Sığındığı hastane saldırıya uğradığında neredeyse kurtarabildiği tüm kütüphanesini kaybediyordu: “Askerler binayı bastığında bizi hakaretler, darbeler ve aşağılamalarla dışarı sürüklediler. Kitaplarıma veda ettim ve aralarına bir not bıraktım: ‘Bu kitapları kim bulursa, lütfen onlara iyi baksın.’ Kasıtlı olarak imzasız bırakmıştım – kitapların sahipsiz, özgür kalmasını istiyordum. Mucizevi bir şekilde kitaplar hayatta kaldı.”
Omar defalarca yerinden edildiği için kitapları kurtarmaya çalışmaya devam etti. Kitaplar onun için vazgeçilmezdi ve Haziran ayında Lit Hub’da yazdığı gibi, “Kütüphanem cennet gibiydi – okumayı bırakmaya zorlandığım ilk günden beri unuttuğum bilgeliği ve benliğimi yakalamak için kitapların arasında seyahat eder ve yelken açardım.”
The Jordan Times’a konuşan Omar, yıkılan kütüphane ve okullardan kitapları kurtarmanın bazı acı verici seçimler yapmasına neden olduğunu ve “bu yıkımın ortasında kültürel ruhu korumanın çok zor olduğunu” söyledi. Omar kütüphanesini, özellikle de Çehov, Tolstoy, Dostoyevski, Svetlana Alexievich ve Mikhail Bulgakov gibi favori Rus yazarlarını Instagram’da sergiliyor.
Bu çabanın arkasındaki diğer kütüphaneci ise üniversitede kitaplara, özellikle de Shakespeare’in Hamlet‘ine, Mahmoud Darwish ve Tamim Al-Barghouti’nin şiirlerine ve Gabriel García Márquez’e aşık olan İbrahim.
İbrahim’in evi İsrail güçleri tarafından tamamen yıkıldı ama mucizevi bir şekilde kitaplığı hayatta kaldı: “Ve sonra onu gördüm – küçük kitap dolabım, enkazın tepesine tünemişti, sayfaları ölmeyi reddedercesine taşların arasından nefes alıp veriyordu. O anda içimde bir şeyler hayata döndü.”
İkili, Gazze’de kurdukları yeni kütüphaneyle ellerinden geldiğince çok kitabı korumayı, aynı zamanda kolektif hafızayı yeniden inşa etmek ve ifade, yaratıcılık ve oyunu teşvik etmek için bir alan oluşturmayı umuyor. Vahşet ve soykırımın ortasında kitapları inatla savunmaları, yalnızca nesneleri, kurumları ve hatta saldırı altındaki bir kültürü koruma çabası değildir:
“Desteğinizle bir yeri yeniden inşa etmiyorsunuz – devam edebilecek bir hayatı yeniden inşa ediyorsunuz.”
Omar ve Ibrahim’in kütüphanesine yardım etmek için buradan bağışta bulunabilirsiniz.
