Türkiye’nin çağdaş sanat alanındaki en köklü ve prestijli organizasyonlarından biri olan İstanbul Bienali, küratör seçimi sürecinde büyük bir liyakat tartışmasının ardından ‘erken final’ yaptı.
18. İstanbul Bienali, 2025-2027 yıllarını kapsayan üç yıllık yenilikçi bir model olarak kurgulanmıştı. Bienalin tamamlanan ilk ayağı “Üç Ayaklı Kedi” başlığıyla Eylül-Kasım 2025 döneminde düzenlenen sergiler, 600 binden fazla kişiyi ağırladı. Lübnanlı küratör Christine Tohmé’nin orijinal planı, bienali geleneksel iki aylık sınırların dışına çıkarıp üç yıla yaymaktı. 2025’te başlayan sergi serisini, 2026’da geniş kapsamlı bir akademi programı ve 2027’de final bir sergi izleyecekti.
Ancak İKSV, Tohmé’nin kişisel nedenler nedeniyle ayrıldığını açıkladı. Bu istifanın ardından 20 Eylül – 23 Kasım 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen süreci bienalin nihai sonu olarak ilan edildi ve böylece bienalin yenilikçi yapı çökmüş oldu.
Bienal öncesinde seçim tartışmaları
Aslında bu erken final kararı, bienalin hazırlık aşamasından bu yana süregelen bir dizi idari ve sanatsal krizin son halkası olarak görülüyor.
18. Bienal’in küratör seçimi sürecinde büyük bir liyakat tartışması patlak vermişti. Danışma Kurulu’nun oy birliğiyle önerdiği küratör Defne Ayas yerine, İKSV yönetiminin o dönem kurul üyesi olan Iwona Blazwick’i ataması sanat dünyasında büyük tepkiyle karşılanmıştı.
İKSV kararını şu ifadelerle savunmuştu: “İstanbul Bienali küratörü, bienali düzenleyen İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) yönetimi tarafından belirlenir. İstanbul Bienali Danışma Kurulu, bienale olan diğer katkılarının yanında küratör seçiminde değerlendirilecek adaylar için önerilerde bulunur. Tüm kurul üyeleri tarafından da bilindiği gibi bu bir seçici kurul değildir ve nihai atama her zaman İKSV tarafından yapılır. Danışma Kurulu’nun 18. İstanbul Bienali için önerdiği çok değerli adaylar da küratör seçimi sırasında titizlikle değerlendirilmiştir. İKSV yönetimi, yaptığı değerlendirmeler sonucunda uluslararası sanat dünyasında bilgi birikimi, tecrübesi ve başarılarıyla bilinen bir sanat insanı olan Iwona Blazwick’i, 2024 bienalinin küratörü olmaya davet etme kararı almıştır.”
Bu karar üzerine Danışma Kurulu üyeleri istifa etmiş, 15 yıldır direktörlük yapan Bige Örer görevini bırakmış ve kurumun yönetim şeffaflığı sert bir şekilde sorgulanmıştı.
Bu tartışmaların ardından Christine Tohmé’nin de projeyi tamamlayamadan ayrılması İKSV’deki tartışmaları daha da derinleştirdi.
Gözler 2027 yılında düzenlenecek 19. bienale çevrildi
Yaşanan bu krizin ardından İKSV, kurumun prestijini yeniden tesis etmek amacıyla 2027’de düzenlenecek 19. İstanbul Bienali için hazırlıklara şimdiden başladı.
Yeni bienalin çerçevesini belirlemek üzere Ahu Antmen, Lydia Gatundu Galavu, Gözde İlkin, Renan Laru-an ve Sally Tallant’tan oluşan yeni bir danışma kurulu kuruldu. Vakıf, yeni küratörün 2026 yılında duyurulacağını açıklayarak sanat dünyasına istikrar mesajı vermeye çalışıyor.
