Araştırmacılar 5-6 yaş altı çocukların yapay zeka (AI) teknolojisiyle nasıl iletişime geçtiklerini görmek için yapılan ilk testlerin ardından açıklamalarda bulundular.
Üç yaşından küçük çocuklar için piyasada halihazırda çok sayıda yapay zeka oyuncağı mevcut ancak bu teknolojinin okul öncesi çağındaki çocuklar üzerindeki etkisine dair şu anda çok az araştırma var. Çalışma, üç ile beş yaş arasındaki küçük bir çocuk grubunun Gabbo adlı bir peluş oyuncakla nasıl etkileşime girdiğini inceledi.
Cambridge Üniversitesi ekibi, dünya çapında sadece yedi adet ilgili çalışma buldu ve bunların hiçbiri küçük çocuklara odaklanmamıştı. Çalışma, üç ile beş yaş arasındaki küçük bir çocuk grubunun Gabbo adlı bir peluş oyuncakla nasıl etkileşime girdiğini inceledi. Çalışmaya katılan ebeveynler, oyuncağın dil ve iletişim becerilerini öğretme potansiyeliyle ilgileniyordu.
Gabbo çocuklarla etkili iletişim kuramadı
Çocuklar, Gabbo ile konuşurken genellikle zorlandılar. Gabbo, çocukların sözünü kesmelerini duymadı, onlar konuşurken konuşmaya devam etti, çocuk ve yetişkin seslerini ayırt edemedi ve çocukların duygusal ifadelerine garip tepkiler verdi.
Beş yaşındaki bir çocuk oyuncağa “Seni seviyorum” dediğinde, oyuncak şöyle yanıt verdi: “Dostça bir hatırlatma olarak, lütfen etkileşimlerin sağlanan yönergelere uygun olduğundan emin olun. Nasıl devam etmek istediğinizi bana bildirin.”
Uzmanlar, çocukların sosyal etkileşim ve ipuçlarını öğrendikleri bir gelişim aşamasında, üretken yapay zeka çıktılarının kafa karıştırıcı olabileceği konusunda endişeliler.
Çalışmanın ortak yazarı Dr. Emily Goodacre, Gabbo gibi oyuncakların “duyguları yanlış yorumlayabileceğini veya uygunsuz yanıtlar verebileceğini” söyledi ve “çocukların oyuncaktan ihtiyaçları olan rahatlamayı bulamaması ve yetişkin desteğinden de mahrum kalması” konusunda endişelerini ifade etti.
Çocukların psikolojik güvenliği de önemli
Üç yaşındaki bir çocuk Gabbo’ya “Üzgünüm” dediğinde, oyuncak şöyle yanıt verdi: “Merak etme! Ben mutlu bir küçük robotum. Eğlenceye devam edelim. Şimdi ne hakkında konuşalım?” Araştırmacılar, bu tür etkileşimlerin çocuklara, onların üzüntülerinin ve duygularının önemsiz olduğunu hissettireceğini belirtti.
Cambridge Üniversitesi’nde nöroçeşitlilik ve gelişim psikolojisi profesörü ve çalışmanın ortak yazarı olan Jenny Gibson, BBC’nin Breakfast programına verdiği demeçte, “Tarihsel olarak fiziksel güvenliğe çok önem verilmiştir; gözleri koparıp yutabileceğiniz oyuncaklar istemiyoruz,” dedi ve “Artık psikolojik güvenliği de düşünmeye başlamamız gerekiyor.” diye ekledi.
Bir yıl süren gözlem çalışmasının ardından araştırmacılar, düzenleyicilerin beş yaş altı çocuklara pazarlanan ürünlerin “psikolojik güvenlik” sunmasını sağlamak için hemen harekete geçmesi gerektiğini söylüyor.
Gabbo nedir?
Gabbo, çocuklarla sohbet etmek amacıyla Elon Musk’ın eski partneri olan şarkıcı Grimes ile çalışmış olan Curio şirketi tarafından üretiliyor.
Curio, yapılan araştırmalarla ilgili şunları söyledi: “Çocuklara yönelik ürünlerde yapay zeka uygulamak büyük bir sorumluluk gerektirir; bu nedenle oyuncaklarımız ebeveyn izni, şeffaflık ve kontrol ilkeleri üzerine inşa edilmiştir. Çocukların yapay zeka destekli oyuncaklarla nasıl etkileşim kurduğuna dair araştırmalar, Curio için bu yıl ve gelecekte en önemli önceliklerden biridir.”
Erken çocukluk ortamlarında yapay zekanın düzenlenmesi yönündeki çağrılara İngiltere Çocuk Komiseri Dame Rachel de Souza da destek verdi.
Dame Rachel açıklamasında, “AI’nın pek çok iyi kullanımı var ancak uygun düzenleme olmadan, sınıf öğretmeni veya öğretim yardımcısı olarak kullanılan araç ve modellerin çoğu, kreş sağlayıcılarının küçük çocuklarla kullandıkları diğer harici kaynaklardan bekledikleri sıkı güvenlik kontrollerine tabi değil” dedi.
Yapay zeka destekli oyuncaklara gözetim şart
Raporda ayrıca ebeveynlere, AI destekli oyuncakları ebeveynlerin etkileşimlerini gözetleyebileceği ortak alanlarda tutmaları ve gizlilik politikalarını dikkatlice okumaları tavsiye edildi.
Kreş çalışanları da, kurumlarında yapay zekanın potansiyeli konusunda ikiye bölünmüş durumda.
Londra’da 43 Early Years Foundation kreşinden oluşan bir zinciri yöneten June O’Sullivan, erken çocukluk döneminde yapay zekanın faydalarına dair henüz bir kanıt görmediğini söyledi. O’Sullivan, çocukların “çok yönlü bir beceri birlikte geliştirmeleri” gerektiğini ve bunu yapay zeka destekli araçlarla değil, insanlarla yapmanın daha etkili olduğunu belirtiyor. O’Sullivan, “Bunu kreşlerimize getirip çocuklarımızın kullanımına sunarak öğrenmelerini geliştireceğimizi hissettirecek hiçbir şey bulamadım” dedi.
Oyuncu ve çocuk hakları savunucusu Sophie Winkleman, yapay zekanın eğitimden ve erken çocukluk ortamlarından uzak tutulması gerektiğini savunuyor. Yapay zeka destekli oyuncaklar hakkında, “Zararları, faydalarından çok daha ağır basabilir” diyen Winkleman, “Küçük çocuklar için insan dokunuşu kutsaldır ve gerçekten korunması ve uğruna mücadele edilmesi gereken bir şeydir,” diye ekledi.
